অসমৰ প্ৰগতিত নাৰীশক্তি: ‘মহিলাৰ বিকাশ’ৰ পৰা ‘মহিলাৰ নেতৃত্বত বিকাশ’লৈ এক নব্য দিগন্ত

অসমৰ প্ৰগতিত নাৰীশক্তি: ‘মহিলাৰ বিকাশ’ৰ পৰা ‘মহিলাৰ নেতৃত্বত বিকাশ’লৈ এক নব্য দিগন্ত

অসমৰ ইতিহাসৰ পাত লুটিয়ালে আমি দেখিবলৈ পাওঁ যে এই ভূখণ্ডৰ নাৰী কেতিয়াও দুৰ্বল নাছিল । সতী জয়মতীৰ অসীম ত্যাগ, মূলাগাভৰুৰ ৰণচণ্ডী ৰূপ, কিম্বা কনকলতা বৰুৱাৰ হাতত জিলিকি উঠা জাতীয় পতাকা - প্ৰতিটো খোজতে অসমীয়া নাৰীয়ে নিজৰ অস্তিত্বৰ প্ৰমাণ দি আহিছে । কিন্তু সমাজৰ নীতি-নিয়ম আৰু পৰম্পৰাগত প্ৰথাৰ মাজত বহু সময়ত এই শক্তি কেৱল ঘৰুৱা কাম-কাজৰ মাজতে আৱদ্ধ হৈ আছিল । 

                     বৰ্তমান ২০২৬ চনৰ প্ৰেক্ষাপটত এক বিশাল পৰিৱৰ্তন আমাৰ দৃষ্টিগোচৰ হৈছে । আজি আমি কেৱল ‘নাৰী সবলীকৰণ’ বা ‘নাৰীৰ বিকাশ’ৰ কথা পাতি থকা নাই, বৰঞ্চ সমগ্ৰ বিশ্বৰ দৰে অসমতো এতিয়া চৰ্চাৰ মূল কেন্দ্ৰবিন্দু হৈছে ‘মহিলাৰ নেতৃত্বত বিকাশ’  । ইয়াৰ অৰ্থ হ’ল মহিলাসকল এতিয়া কেৱল চৰকাৰী আঁচনিৰ সুবিধাভোগী নহয়, তেওঁলোক নিজেই এতিয়া পৰিৱৰ্তনৰ চালিকা শক্তি । অৰ্থনীতিৰ গুৰি ধৰাৰ পৰা আৰম্ভ কৰি নীতিনিৰ্ধাৰণলৈকে, অসমীয়া নাৰী আজি এক অপ্ৰতিৰোধ্য সত্তা ।

১. গ্ৰাম্য অৰ্থনীতিৰ মেৰুদণ্ড: আত্মসহায়ক গোটৰ নীৰৱ বিপ্লৱ

অসমৰ গাঁৱে-ভূঞে আজি যি অৰ্থনৈতিক জাগৰণ দেখা গৈছে, তাৰ মূলতে আছে লক্ষ লক্ষ মহিলাৰ সন্মিলিত প্ৰচেষ্টা । 'অসম ৰাজ্যিক গ্ৰামীণ জীৱিকা অভিযান' (ASRLM)ৰ অধীনত গঠিত হোৱা আত্মসহায়ক গোটসমূহে ৰাজ্যখনত এক অভূতপূৰ্ব আৰ্থ-সামাজিক বিপ্লৱৰ সূচনা কৰিছে ।

• বিত্তীয় স্বতন্ত্ৰতা আৰু ‘লাখপতি বাইদেউ’: পূৰ্বতে গাঁৱৰ মহিলাসকলে এশ টকাৰ বাবেও পৰিয়ালৰ পুৰুষজনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰিবলগীয়া হৈছিল । কিন্তু আজি পৰিস্থিতি সলনি হৈছে, চৰকাৰৰ লক্ষ্য অনুসৰি অসমত হাজাৰ হাজাৰ মহিলা এতিয়া ‘লাখপতি বাইদেউ’ হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰিছে । তেওঁলোকে কেৱল বেংকৰ পৰা ঋণ লৈ ক্ষুদ্ৰ ব্যৱসায় কৰাই নহয়, বৰঞ্চ সেই ধনেৰে পৰিয়ালৰ আৰ্থিক ভেটিটো মজবুত কৰিছে ।
• উদ্যোগশীলতাৰ নতুন পৰিভাষা: কেৱল আচাৰ, সান্দহ বা পিঠা-পনা তৈয়াৰ কৰাতেই তেওঁলোক সীমাবদ্ধ থকা নাই । আজিৰ নাৰীয়ে বৈজ্ঞানিক পদ্ধতিৰে মীন পালন, উন্নত জাতৰ পশুপালন আৰু জৈৱিক কৃষিৰ জৰিয়তে বজাৰ দখল কৰিছে । এই গোটসমূহৰ জৰিয়তে মহিলাসকলে সামূহিকভাৱে সিদ্ধান্ত লোৱাৰ ক্ষমতা অৰ্জন কৰিছে, যিটো নেতৃত্ব বিকাশৰ প্ৰথম খোজ ।

২. হস্ততাঁত আৰু বস্ত্ৰ শিল্প: পৰম্পৰা আৰু বিশ্বায়নৰ সেতু

অসমীয়া নাৰীৰ পৰিচয় তেওঁৰ বৈপ্লৱিক সৃষ্টিশীলতাত নিহিত হৈ থাকে । মহাত্মা গান্ধীয়ে কৈছিল - "অসমীয়া মহিলাই তাঁতশালত সপোন ৰচে ।" আজিৰ ২০২৬ বৰ্ষত সেই সপোনবোৰে বিশ্বৰ বজাৰত এক নিৰ্দিষ্ট ব্ৰেণ্ড হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা লাভ কৰিছে।

• মুগা আৰু পাটৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় যাত্ৰা: শুৱালকুছিৰ পৰা আৰম্ভ কৰি ধেমাজিৰ এৰী শিল্পলৈকে, অসমৰ শিপিনীসকলে আজি ই-কমাৰ্চ ব্যৱহাৰ কৰি নিজৰ সামগ্ৰী বিশ্বৰ ভিন্ন প্ৰান্তলৈ পঠিয়াইছে । তেওঁলোকে কেৱল পৰম্পৰাগত সাজ-পাৰেই তৈয়াৰ কৰা নাই, বৰঞ্চ আধুনিক ফেশ্বনৰ লগত খাপ খোৱাকৈ নতুন ডিজাইন উদ্ভাৱন কৰিছে ।
• শিপিনীৰ পৰা উদ্যোগীলৈ: পূৰ্বতে শিপিনীসকল মধ্যভোগীৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল আছিল । কিন্তু এতিয়া মহিলাসকলে নিজাকৈ কো-অপাৰেটিভ ছ’চাইটি বা ফাৰ্মাৰ প্ৰডিউচাৰ অৰ্গেনাইজেচন (FPO) গঠন কৰি নিজৰ লাভৰ অংশ নিজেই নিৰ্ধাৰণ কৰিছে । এইয়া কেৱল জীৱিকা নহয়, ই এক সাংস্কৃতিক নেতৃত্ব ।

৩. শিক্ষা আৰু প্ৰযুক্তি: ডিজিটেল যুগৰ অগ্ৰদূত

শিক্ষা অবিহনে কোনো জাতি আগুৱাব নোৱাৰে । অসমত মহিলাৰ শিক্ষিতৰ হাৰ দ্ৰুতগতিত বৃদ্ধি পোৱাৰ লগে লগে তেওঁলোকৰ কৰ্মক্ষেত্ৰও সম্প্ৰসাৰিত হৈছে ।

• STEM আৰু উচ্চ শিক্ষা: পূৰ্বতে নাৰীৰ বাবে কেৱল শিক্ষকতা বা নাৰ্ছিং আদি পেছাবোৰ সুৰক্ষিত বুলি ভবা হৈছিল । কিন্তু বৰ্তমানৰ অসমীয়া জীয়ৰীয়ে মহাকাশ বিজ্ঞান (Space Science), তথ্য-প্ৰযুক্তি (IT), অভিযান্ত্ৰিক আৰু চিকিৎসা বিজ্ঞানৰ দৰে জটিল ক্ষেত্ৰত বিশ্বৰ আগশাৰীৰ প্ৰতিষ্ঠানত নেতৃত্ব দিছে ।
• ডিজিটেল সাক্ষৰতা: গাঁৱৰ সাধাৰণ মহিলাগৰাকীয়েও আজি স্মাৰ্টফোনৰ জৰিয়তে অনলাইন লেনদেন, চৰকাৰী আঁচনিৰ আবেদন আৰু সামাজিক মাধ্যমৰ জৰিয়তে সজাগতা সৃষ্টি কৰিছে । ডিজিটেল ইণ্ডিয়াৰ প্ৰভাৱত অসমৰ নাৰী এতিয়া ‘গ্লোবেল চিটিজেন’ হৈ পৰিছে ।

৪. সামাজিক নেতৃত্ব আৰু নীতিনিৰ্ধাৰণ

যিকোনো এখন দেশৰ প্ৰকৃত উন্নয়নৰ জোখ-মাখ হয় সেই দেশৰ নীতি-নিৰ্ধাৰণত নাৰীৰ অংশগ্ৰহণৰ ওপৰত। অসমত আজি এই প্ৰতিচ্ছবি অতি আশাপ্ৰদ।

• ৰাজনৈতিক সবলীকৰণ: পঞ্চায়তৰ পৰা বিধানসভালৈকে মহিলা জনপ্ৰতিনিধিৰ সংখ্যা বৃদ্ধি পাইছে । বিশেষকৈ পঞ্চায়ত পৰ্যায়ত ৫০ শতাংশ সংৰক্ষণে মহিলাসকলক স্থানীয় সমস্যাসমূহ সমাধানত মুখ্য ভূমিকা ল’বলৈ উৎসাহিত কৰিছে । খোৱাপানীৰ সমস্যা, অনাময় ব্যৱস্থা আৰু কন্যাসন্তানৰ শিক্ষাৰ ক্ষেত্ৰত মহিলা প্ৰতিনিধিসকলে দেখুওৱা সংবেদনশীলতা পুৰুষতকৈ বহুগুণে শ্ৰেষ্ঠ বুলি প্ৰমাণিত হৈছে ।
• সামাজিক ব্যাধিৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধ: ডাইনী হত্যা, বাল্য বিবাহ আৰু নিচাযুক্ত দ্ৰব্যৰ প্ৰচলনৰ দৰে সামাজিক কুপ্ৰথাবোৰৰ বিৰুদ্ধে অসমৰ মাতৃ সমাজ সদায় সজাগ । বিভিন্ন নাৰী সংগঠনৰ হেঁচাত চৰকাৰে আজি কঠোৰ আইন প্ৰণয়ন কৰিবলৈ বাধ্য হৈছে । ইয়েই প্ৰমাণ কৰে যে নাৰী আজি কেৱল গৃহিণী নহয়, তেওঁলোক সমাজৰ অতন্দ্ৰ প্ৰহৰী ।

৫. কৃষি আৰু স্বাস্থ্যখণ্ডত নাৰীৰ বিৰল অৱদান

অসম এখন কৃষিভিত্তিক ৰাজ্য । কৃষিৰ প্ৰতিটো কামত ধান ৰোৱাৰ পৰা শস্য চপোৱালৈকে নাৰীৰ ভূমিকা আটাইতকৈ বেছি ।

• কৃষি-উদ্যোগী: বৰ্তমান সময়ত অসমৰ মহিলাসকলে কেৱল শ্ৰমিক হিচাপে নহয়, বৰঞ্চ এগ্ৰি-ষ্টাৰ্টআপ (Agri-startup) আৰম্ভ কৰিছে । মৌ-পালন, কাঠফুলা উৎপাদন আৰু ভেষজ উদ্ভিদৰ খেতি কৰি তেওঁলোকে ৰাজ্যৰ জিডিপিত (GDP) গুৰুত্বপূৰ্ণ অৱদান আগবঢ়াইছে ।
• স্বাস্থ্যৰ সুৰক্ষা: আশাকৰ্মী আৰু অংগনবাড়ী কৰ্মীসকলে অসমৰ শিশু আৰু মাতৃৰ মৃত্যুৰ হাৰ হ্ৰাস কৰাৰ ক্ষেত্ৰত যি নিৰলস সেৱা আগবঢ়াইছে, তাক সোণালী আখৰেৰে লিখি থ’ব লাগিব । তেওঁলোকৰ এই নীৰৱ সেৱাই অসমৰ স্বাস্থ্য খণ্ডক এক সুদৃঢ় ভেটি প্ৰদান কৰিছে ।

প্ৰত্যাহ্বান: এতিয়াও বহু পথ বাকী

নাৰীৰ অগ্ৰগতিৰ এই সুন্দৰ ছবিখনৰ মাজতো কিছুমান ক’লা ডাৱৰ এতিয়াও বিৰাজমান ।

• লিংগ বৈষম্য: আজিও কিছুমান পৰিয়ালত ল’ৰা সন্তানক অধিক গুৰুত্ব দিয়া হয় ।
• নিৰাপত্তা: কৰ্মক্ষেত্ৰ আৰু ৰাজহুৱা স্থানত নাৰীৰ নিৰাপত্তা এতিয়াও এক ডাঙৰ প্ৰত্যাহ্বান ।
• মানসিকতা: বহু ক্ষেত্ৰত নাৰীৰ যোগ্যতাক আজিও সন্দেহৰ চকুৰে চোৱা হয় ।

   এই প্ৰত্যাহ্বানসমূহ অতিক্ৰম কৰিবলৈ হ’লে আমাক কেৱল আইনৰ প্ৰয়োজন নাই, আমাক প্ৰয়োজন এক সামাজিক দৃষ্টিভংগীৰ পৰিৱৰ্তনৰ ।

 

গভীৰ বিশ্লেষণ: কিয় ‘মহিলাৰ নেতৃত্বত বিকাশ’ প্ৰয়োজনীয়?

যেতিয়া এজনী মহিলাই পৰিয়ালৰ অৰ্থনীতিৰ বাঘজৰী ধৰে, তেতিয়া সেই ধনৰ বেছিভাগ অংশই খৰচ হয় সন্তানৰ শিক্ষা আৰু পুষ্টিকৰ খাদ্যৰ ওপৰত । অৰ্থাৎ, এজনী মহিলা স্বাৱলম্বী হোৱা মানে এটা সম্পূৰ্ণ প্ৰজন্ম সুৰক্ষিত হোৱা । ই এক ‘চক্ৰাকাৰ প্ৰভাৱ’ সৃষ্টি কৰে । অসমৰ দৰে এখন ৰাজ্যত, য’ত মানৱ সম্পদৰ গুৰুত্ব অপৰিসীম, তাত নাৰীশক্তিৰ সম্পূৰ্ণ ব্যৱহাৰ অবিহনে বিশ্বৰ দৰবাৰত নিজক শ্ৰেষ্ঠ বুলি প্ৰমাণ কৰা অসম্ভৱ ।

সামৰণি: এক সপোনৰ অসমৰ দিশে

অসমৰ নাৰী আজি কেৱল সপোন দেখাৰ মাজতে থমকি ৰোৱা নাই, তেওঁলোকে সপোনক বাস্তৱ ৰূপ দিবলৈ শিকিছে । আকাশত উৰা উৰাজাহাজৰ পৰা আৰম্ভ কৰি গাঁৱৰ খেতি পথাৰখনলৈকে নাৰীৰ হাতৰ পৰশ আজি সৰ্বত্ৰ বিদ্যমান । ২০২৬ বৰ্ষৰ এই সন্ধিক্ষণত থিয় হৈ আমি দৃঢ়তাৰে ক’ব পাৰোঁ যে অসমৰ প্ৰগতিৰ চকা ঘূৰাবলৈ নাৰীশক্তি সম্পূৰ্ণ সাজু ।

                     যিদিনা অসমৰ প্ৰতিগৰাকী কন্যাই নিৰ্ভয়ে নিজৰ কেৰিয়াৰ নিৰ্বাচন কৰিব পাৰিব, যিদিনা ঘৰুৱা হিংসাৰ পৰা সমাজখন মুক্ত হ’ব আৰু যিদিনা অৰ্থনীতিৰ শীৰ্ষস্থানত এগৰাকী অসমীয়া নাৰী বহিব সেইদিনাই প্ৰকৃত অৰ্থত আমাৰ ৰাজ্যখন ‘বিকাশ’ৰ চৰম শিখৰত উপনীত হ’ব । নাৰী শক্তিৰ জয়গান কেৱল শ্লোগানত নহয়, আমাৰ কৰ্মত আৰু চিন্তাৰ বিশালতাত প্ৰতিফলিত হওক । জয় আই অসম !

✍🏻 জ্ঞানজ্যোতি নাথ